| |
Het DPSIR-raamwerk
LEGENDE DPSIR-SYMBOLEN
Het DPSIR-raamwerk is een model dat de samenhang tussen samenleving, milieu natuur en natuurbeleid voorstelt.
Binnen de Europese Unie gebruikt het European Environment Agency (EEA) het DPSIR-raamwerk voor de monitoring en rapportering van de toestand van het milieu en de biodiversiteit. Ook in Vlaanderen hanteren de milieu- en natuurrapporten (MIRA en NARA) dit model voor hun indicatoren.
Dergelijk model geeft uiteraard een samengevat en sterk vereenvoudigd beeld van de werkelijkheid. Het kan gehanteerd worden als ‘knipperlicht’ voor het beleid of voor de geïnteresseerde burger, om bepaalde trends helder en transparant voor te stellen. Het is echter steeds wenselijk om ook rekening te houden met de begeleidende teksten. Deze kunnen de ‘indicaties’ van het DPSIR-raamwerk verder toelichten, aanvullen of nuanceren.
D (driving forces)
Via allerlei maatschappelijke activiteiten zoals industrie, landbouw en ruimtelijke ordening oefent de mens druk uit op het milieu. Ook algemene maatschappelijke factoren zoals demografie, en economische groei, of natuurlijke fenomenen, hebben rechtstreeks of onrechtstreeks een invloed op het milieu en op levensgemeenschappen van planten en dieren.
P (pressure)
Druk op het milieu doet zich voor onder verschillende vormen, zoals emissie van voedselrijke, verzurende of verontreinigende stoffen, onttrekking van water aan de bodem of bebouwing van open ruimte. Met ‘milieu’ wordt vooral verwezen naar bodem, lucht en water.
S (state)
De verstoring van de toestand van het milieu omvat onder andere de vermesting en verzuring van bodem en water, de verandering van het klimaat en de verdroging van de bodem. Dit betekent een verandering in de habitats of leefgebieden van planten en dieren.
I (impact)
De toestand van het milieu bepaalt in belangrijke mate welke levensgemeenschappen van planten en dieren er kunnen gedijen. De verscheidenheid aan natuur die in een gebied voorkomt wordt samengevat in het begrip 'biodiversiteit'. De toestand van het milieu heeft uiteraard niet enkel een impact op de biodiversiteit, maar eveneens op de gezondheid van de mens, en op de lange termijn-groeikansen van de economie.
Rg (response government)
Het milieu- en natuurbeleid is de respons van de overheid om ongewenste verstoringen van milieu en natuur te keren. Via het ontwikkelen van beleidsplannen en het inzetten van beleidsinstrumenten tracht deze overheid een invloed uit te oefenen op maatschappelijke processen (bv. sensibiliseren van doelgroepen), milieuprocessen (bv. waterzuivering) of ecologische processen (bv. natuurbeheer).
Rs (response society)
De overheid kan niet als enige de verstoringen van het milieu en het verlies aan biodiversiteit oplossen. Hiervoor is een actieve samenwerking nodig met diverse geledingen van de samenleving, zoals economische sectoren, het middenveld en het brede publiek. De respons van de samenleving valt ondermeer waar te nemen in initiatieven inzake duurzame ontwikkeling bij landbouw en industrie, of in natuurbeheer door natuurverenigingen. Overheid en samenleving worden daardoor ‘co-producenten’ van het beleid.
|
 |
|
